Iedereen ervaart angst anders. Toch zijn er terugkerende patronen. Door symptomen te herkennen kun je sneller begrijpen wat er speelt en gerichter hulp zoeken of oefeningen toepassen.
Lichamelijke symptomen
Het lichaam reageert alsof er acuut gevaar is, ook als dat er niet is. Veelvoorkomende klachten:
- Hartkloppingen, versnelde of onregelmatige hartslag
- Druk of pijn op de borst
- Kortademigheid, hyperventileren of het gevoel te stikken
- Zweten, koude of warme golven
- Trillen of beven
- Duizeligheid, licht in het hoofd of het gevoel flauw te vallen
- Misselijkheid, buikpijn of diarree
- Droge mond
- Spanning in nek, schouders of kaak
- Tintelingen in handen, voeten of gezicht
- Vermoeidheid of juist een opgejaagd gevoel
- Slaapproblemen (moeilijk inslapen, doorslapen of onrustige slaap)
Veel mensen met angstklachten zijn bang dat deze lichamelijke signalen betekenen dat er iets ernstigs mis is (hartaanval, beroerte, gek worden). Dat maakt de angst alleen maar erger.
Psychische en emotionele symptomen
- Constante of terugkerende zorgen en piekeren
- Gevoel van dreigend onheil of “er komt iets ergs aan”
- Moeite om gedachten te stoppen of te relativeren
- Concentratieproblemen of “leeg hoofd”
- Prikkelbaarheid of sneller boos worden
- Gevoel van onwerkelijkheid (alsof je in een film zit of losstaat van jezelf)
- Angst om de controle te verliezen of “gek te worden”
- Lage stemming of somberheid (angst en depressie gaan vaak samen)
- Schaamte of schuldgevoel over de angst
Gedragsmatige symptomen
Wat je doet (of juist niet doet) om de angst te verminderen:
- Situaties, plekken of mensen vermijden
- Veiligheidsgedrag: altijd een “vluchtweg” plannen, medicatie of water meenemen, iemand meenemen
- Geruststelling zoeken (bij partner, arts, internet)
- Controle-gedrag (steeds checken of alles oké is)
- Uitstellen van taken of beslissingen
- Overmatig alcohol, cannabis of andere middelen gebruiken om te kalmeren
- Sociale isolatie
Wanneer is het tijd om hulp te zoeken?
Overweeg professionele hulp als:
- De klachten langer dan een paar weken aanhouden
- Je belangrijke activiteiten, werk of sociale contacten gaat vermijden
- Je veel tijd kwijt bent aan piekeren of controleren
- Je last hebt van paniekaanvallen
- Je stemmingsklachten of slaapproblemen ervaart
- Je merkt dat zelfhulp niet genoeg is
- Er sprake is van suïcidale gedachten of hopeloosheid
Bij acute crisis of suïcidale gedachten: bel 112 of 113 (0800-0113 of chat via 113.nl).
Op de pagina Behandeling lees je welke vormen van hulp er zijn. Op Zelfhulp & tips vind je dingen die je vandaag al kunt proberen.