Wanneer is angst “normaal” en wanneer wordt het een stoornis?

Iedereen voelt weleens angst. Het is een gezond alarmsysteem. Maar wanneer wordt dat alarmsysteem te gevoelig of te luid? Wanneer is het tijd om te spreken van een angststoornis?

Kenmerken van gezonde angst

• Er is een duidelijke aanleiding (presentatie, ziekte van een naaste, onveilige situatie)
• De intensiteit past bij de situatie
• De angst neemt af als de situatie voorbij is of als je er iets aan doet
• Je kunt nog functioneren, ook al is het oncomfortabel

Signalen dat angst problematisch wordt

• De angst is buitenproportioneel of er is geen duidelijke aanleiding
• Hij houdt weken of maanden aan
• Je gaat situaties vermijden die je eigenlijk wilt of moet doen
• Lichamelijke klachten (hartkloppingen, maag-darmproblemen, spierspanning, slaapproblemen) blijven terugkomen
• Je merkt dat je wereld kleiner wordt
• Je besteedt veel tijd en energie aan het “onder controle houden” van de angst

De meest voorkomende angststoornissen

• Gegeneraliseerde angststoornis (GAS) – constante, moeilijk te controleren zorgen over verschillende onderwerpen
• Paniekstoornis – terugkerende paniekaanvallen, vaak met angst voor nieuwe aanvallen
• Sociale angststoornis – intense angst voor negatieve beoordeling in sociale situaties
• Specifieke fobie – sterke angst voor een bepaald object of situatie (hoogte, spinnen, vliegen…)
• Agorafobie – angst voor situaties waarin ontsnappen moeilijk is of hulp niet beschikbaar lijkt

Wat kun je zelf doen?

• Houd een week bij wanneer de angst oploopt (situatie, gedachten, lichaamssensaties)
• Oefen met kleine blootstelling in plaats van vermijden
• Werk aan slaap, beweging en cafeïne
• Praat erover met iemand die je vertrouwt

Wanneer professionele hulp zoeken?

Je hoeft geen “officiële diagnose” te hebben om steun te vragen. Overweeg contact met je huisarts of een psycholoog als:

• De angst langer dan een paar weken aanhoudt
• Je functioneren op werk, studie of in relaties eronder lijdt
• Je merkt dat vermijding toeneemt
• Je somber of uitgeput raakt door de constante spanning

Angststoornissen zijn goed te behandelen. Cognitieve gedragstherapie, exposure, adem- en ontspanningstechnieken en in sommige gevallen medicatie helpen veel mensen om weer meer ruimte en vrijheid te ervaren.

Angst mag er zijn. Het hoeft je leven niet te bepalen.